Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; muayene ve hekim görüşünün yerine geçmez.
Kürtaj (gebeliğin isteğe bağlı sonlandırılması) ile ilgili en sık sorulan soru, işlemin kaçıncı haftaya kadar yapılabileceğidir. Bu sorunun cevabı hem yasal düzenlemelere hem de tıbbi değerlendirmeye bağlıdır. Aşağıda Türkiye’deki yasal çerçeveyi, gebelik haftasının nasıl hesaplandığını ve sürecin nasıl ilerlediğini özetledik.
Türkiye’de yasal sınır: 10. gebelik haftası
Türkiye’de gebeliğin isteğe bağlı olarak sonlandırılması, 2827 sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun ile düzenlenmiştir. Kanunun 5. maddesine göre, annenin sağlığı açısından tıbbi sakınca bulunmadığında gebeliğin onuncu haftası doluncaya kadar istek üzerine sonlandırma yapılabilir. On haftayı aşan gebeliklerde aynı maddede belirtilen tıbbi koşullar değerlendirilir; kadın hastalıkları ve doğum uzmanı ile ilgili daldan bir uzmanın bulgulara dayalı gerekçeli raporları gerekir. Hayatı veya hayati organları tehdit eden acil durumlar ve diğer mevzuattaki özel hükümler ayrıca geçerlidir.
Gebe kişinin kendi rızası esastır. Küçüklerde kişinin rızasına ek olarak velinin izni gerekir; vesayet altındaki kişiler için Kanunun 6. maddesindeki ek izin koşulları uygulanır. Onuncu hafta doluncaya kadar istek üzerine sonlandırmada, evli olanlarda eş rızası da aranır. Acil durumlara ilişkin yasal istisnalar saklıdır.
Gebelik haftası nasıl hesaplanır?
Gebelik haftası, döllenme tarihinden değil, son adet tarihinin ilk gününden itibaren sayılır. Bu nedenle adet gecikmesini yeni fark eden bir kadın, çoğu zaman sandığından birkaç hafta daha ileri bir gebelik haftasında olabilir. Örneğin 2 haftalık bir adet gecikmesi, tıbbi olarak yaklaşık 6. gebelik haftasına karşılık gelir.
Gebelik haftası son adet tarihi, muayene ve gerektiğinde ultrason birlikte değerlendirilerek belirlenir. Çok erken gebelikte tek ultrason gebeliğin yerini kesinleştirmeyebilir; belirtilere ve bulgulara göre tekrar ultrason veya seri beta-hCG ölçümleri gerekebilir.
Neden erken başvuru önemlidir?
Yasal sınıra çok yakın bir haftada başvurulduğunda, evrakların hazırlanması veya randevu bekleme süresi nedeniyle sınırın aşılması riski doğar. Ayrıca gebelik haftası ilerledikçe işlem teknik olarak daha zorlaşır. Bu nedenle kürtaj kararı verilmişse, muayene için mümkün olan en kısa sürede bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulması önerilir.
İşlem öncesi değerlendirme
Muayenede hekim genel sağlık öyküsünü alır, ultrason ile gebelik haftasını belirler ve gerekli tetkikleri planlar. Kan grubu tespiti bu tetkiklerin başında gelir; Rh negatif kan grubuna sahip kadınlarda işlem sonrasında koruyucu iğne (anti-D immünoglobulin) uygulanması gerekebilir. Kullanılan ilaçlar, alerjiler ve önceki cerrahi işlemler de bu aşamada değerlendirilir.
İşlem nasıl yapılır?
Türkiye’de erken gebelik haftalarında en yaygın uygulanan yöntem vakum aspirasyon yöntemidir. İşlem lokal anestezi ya da hafif sedasyon altında yapılır ve genellikle 10–15 dakika sürer. Hasta kısa bir dinlenme süresinin ardından aynı gün evine dönebilir. Hangi anestezi türünün uygun olduğu, hastanın sağlık durumuna ve tercihine göre hekimle birlikte kararlaştırılır.
Sık sorulan sorular
10. hafta dolduktan sonra kürtaj mümkün mü?
İstek üzerine sonlandırma için yasal sınır onuncu haftanın dolmasıdır. On haftayı aşan gebeliklerde 2827 sayılı Kanunun 5. maddesindeki tıbbi koşullar ve iki uzman hekimin gerekçeli raporları değerlendirilir. Acil durumlar ve diğer mevzuattaki özel hükümler ayrıca geçerlidir.
Gebelik testi pozitif çıkar çıkmaz işlem yapılabilir mi?
Çok erken dönemde gebelik ultrasonda henüz görülemeyebilir. Hekim, gebeliğin rahim içinde ve görülebilir olduğunu doğruladıktan sonra işlem planlar; bu genellikle 5–6. gebelik haftasından itibaren mümkündür.
İşlem için hangi belgeler gerekir?
Kimlik belgesi ile kişinin durumuna göre yasal rıza ve izin belgeleri gerekir. Küçüklük veya vesayet gibi durumlarda ek izin koşulları bulunabilir. Hangi belgelerin gerektiğini randevu öncesinde sağlık kuruluşundan öğrenin.
Kürtaj ileride gebe kalmayı engeller mi?
Uzman hekim tarafından uygun koşullarda yapılan komplikasyonsuz bir kürtaj, ileride gebe kalma yeteneğini olumsuz etkilemez. Yumurtlama işlemden birkaç hafta sonra yeniden başlayabileceği için, istenmeyen gebelikten korunma yöntemi işlem sonrasında hemen planlanmalıdır.
Op. Dr. Hakan Yaz
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı – Gaziantep
Sorularınız için randevu ve iletişim sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.