Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; muayene ve hekim görüşünün yerine geçmez.
Adet düzensizliği, kadın hastalıkları polikliniğine en sık başvuru nedenlerinden biridir. Çoğu zaman geçici ve zararsız bir nedene bağlıdır; ancak bazen altta yatan bir hormonal bozukluğun ya da rahim kaynaklı bir sorunun ilk işareti olabilir. Bu yazıda neyin normal sayıldığını, düzensizliğin sık nedenlerini ve hangi durumlarda muayene gerektiğini özetledik.
Normal adet döngüsü nedir?
Adet döngüsü, bir kanamanın ilk gününden bir sonraki kanamanın ilk gününe kadar geçen süredir. Bu sürenin 21–35 gün arasında olması, kanamanın 2–7 gün sürmesi ve döngüler arasında birkaç günlük oynamalar normal kabul edilir. Ergenliğin ilk yılları ve menopoza yaklaşılan dönemde döngülerin daha düzensiz olması da beklenen bir durumdur.
Adet düzensizliği türleri
- Seyrek adet: Döngülerin 35 günden uzun olması
- Sık adet: Döngülerin 21 günden kısa olması
- Adet görmeme (amenore): Üç ay veya daha uzun süre adet olmaması
- Uzun veya aşırı kanama: 7 günden uzun süren ya da pıhtılı, sık ped değiştirmeyi gerektiren kanama
- Ara kanama: İki adet arasında lekelenme veya kanama
Sık görülen nedenler
Yaşam tarzı ve stres
Yoğun stres, uykusuzluk, hızlı kilo alımı veya kaybı, aşırı egzersiz ve uzun seyahatler beynin hormon merkezini etkileyerek yumurtlamayı geciktirebilir. Bu tür düzensizlikler genellikle koşullar normale döndüğünde kendiliğinden düzelir.
Hormonal nedenler
Polikistik over sendromu, tiroid bezinin az ya da fazla çalışması ve prolaktin hormonunun yüksekliği adet düzenini bozan başlıca hormonal durumlardır. Bu nedenler kan tahlili ile kolayca araştırılır ve çoğu tedaviyle düzenlenir.
Gebelik
Adet gecikmesinin ilk akla gelmesi gereken nedeni gebeliktir. Cinsel yaşamı olan her kadında, düzensizlik araştırılmadan önce gebelik testi yapılmalıdır. Erken gebelikte görülen lekelenmeler de bazen adet ile karıştırılabilir.
Doğum kontrol yöntemleri
Hormonal haplar, iğneler, implant ve hormonlu rahim içi araç ilk aylarda lekelenme veya adet kesilmesine yol açabilir; bu genellikle beklenen bir yan etkidir. Hapı düzensiz kullanmak da ara kanamaya neden olur.
Rahim ve yumurtalık kaynaklı nedenler
Miyomlar, rahim içi polipler, rahim iç tabakasının kalınlaşması ve yumurtalık kistleri özellikle aşırı ve uzun kanamaların arkasındaki yapısal nedenlerdir. Ultrason ile büyük ölçüde değerlendirilebilir.
Menopoz öncesi dönem
Kırklı yaşlarda döngülerin kısalması, uzaması veya ara sıra atlanması menopoza geçişin doğal bir parçası olabilir. Ancak bu yaş grubunda aşırı veya uzun kanamalar mutlaka değerlendirilmelidir.
Ne zaman doktora gitmeli?
- Gebe olmadığınız hâlde üç aydan uzun süre adet görmüyorsanız
- Kanama 7 günden uzun sürüyor ya da saatte bir ped değiştirmeyi gerektiriyorsa
- Adetler arasında düzenli olmayan kanama veya lekelenme varsa
- Cinsel ilişki sonrasında kanama oluyorsa
- Menopoz sonrasında herhangi bir kanama olursa
- 15 yaşına gelindiği hâlde adet başlamamışsa veya 13 yaşına kadar meme gelişimi başlamamışsa
- Adetler şiddetli ağrı, baş dönmesi veya halsizlikle birlikteyse
Muayenede neler yapılır?
Hekim adet takviminizi, kilo değişimlerinizi, kullandığınız ilaçları ve eşlik eden şikâyetlerinizi sorar; ardından jinekolojik muayene ve ultrason yapılır. Gerekli görülürse hormon tahlilleri, kan sayımı ve tiroid testleri istenir. Tedavi altta yatan nedene göre planlanır: yaşam tarzı düzenlemesi, hormonal düzenleme veya yapısal bir sorun varsa buna yönelik girişim.
Sık sorulan sorular
Adet takvimi tutmak gerekli mi?
Evet. Kanamanın başladığı ve bittiği günleri, miktarını ve eşlik eden belirtileri not etmek, hekimin tanı koymasını çok kolaylaştırır. Telefon uygulamaları bu iş için pratiktir.
Stresten adet gecikebilir mi?
Evet, birkaç günden birkaç haftaya kadar gecikme yapabilir. Gecikme sürerse önce gebelik testi yapılmalı, ardından muayene planlanmalıdır.
Düzensizlik ileride gebe kalmayı etkiler mi?
Düzensizliğin kendisi değil, nedeni önemlidir. Yumurtlama sorunlarına bağlı düzensizlikler tedavi edildiğinde gebelik şansı büyük ölçüde normale döner.
Op. Dr. Hakan Yaz
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı – Gaziantep
Sorularınız için randevu ve iletişim sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.