Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; muayene ve hekim görüşünün yerine geçmez. Size uygun yöntem, sağlık durumunuz değerlendirilerek hekiminizle birlikte belirlenir.
Kürtaj sonrasında en sık ihmal edilen konulardan biri doğum kontrolüdür. Oysa yumurtlama bazı kişilerde işlemden 8–10 gün sonra yeniden başlayabilir; yani ilk adet görülmeden önce yeniden gebe kalmak mümkündür. Bu nedenle korunma yöntemi işlemden sonraya bırakılmamalı, mümkünse muayene sırasında planlanmalıdır. Bu yazıda yöntemleri ve ne zaman başlanabileceğini özetledik.
Neden hemen başlamak gerekir?
Kürtaj sonrasında vücut hızla normal döngüsüne döner. Adet genellikle 4–6 hafta sonra gelir, ancak yumurtlama bundan önce gerçekleşir. Korunmasız bir ilişki, ilk adet beklenirken bile gebelikle sonuçlanabilir. Bu yüzden korunma, işlem gününden itibaren planlanmış olmalıdır.
Uzun etkili yöntemler
Rahim içi araç (spiral)
Bakırlı veya hormonlu rahim içi araçlar, 5–10 yıl arasında koruma sağlayan, unutma riski olmayan ve en etkili yöntemler arasındadır. Uygun koşullarda kürtaj işlemiyle aynı seansta ya da kontrol muayenesinde takılabilir. Hormonlu tipler adet kanamasını azaltırken, bakırlı tipler hormon içermez.
Deri altı implant
Kola yerleştirilen, kibrit çöpü büyüklüğünde bir çubuktur; yaklaşık 3 yıl koruma sağlar. Yumurtlamayı baskılayan hormon içerir; işlem sonrasında hemen uygulanabilir.
Hormonal yöntemler
Doğum kontrol hapları
Kombine haplar (östrojen ve progestin) uygun kişilerde kürtaj sonrasında hemen başlanabilen seçeneklerdendir. Korumanın ne zaman başlayacağı ve ek yöntem gereksinimi, başlama zamanına ve ürüne göre değerlendirilir. Sigara içen 35 yaş üstü kadınlar, auralı migreni olanlar, damar tıkanıklığı öyküsü bulunanlar ve kontrolsüz tansiyonu olanlar için kombine haplar uygun olmayabilir; bu durumlarda sadece progesteron içeren haplar veya hormonsuz yöntemler değerlendirilir.
Aylık veya üç aylık iğneler
Belirli aralıklarla uygulanan hormon iğneleri, hap kullanmayı unutan kadınlar için pratik bir seçenektir. İşlem sonrasında hemen başlanabilir. Üç aylık iğnelerde adet düzensizliği ve kesilmesi sık görülür; bırakıldıktan sonra doğurganlığın geri dönmesi birkaç ay sürebilir.
Bariyer yöntemleri
Kondom ve bakırlı rahim içi araç hormon içermeyen korunma seçenekleridir. Kondom ayrıca cinsel yolla bulaşan enfeksiyon riskini azaltmaya yardımcı olur. Ancak her ilişkide doğru kullanılması gerekir; tek başına kullanıldığında koruma oranı uzun etkili yöntemlerden düşüktür. Başka bir yöntemle birlikte kullanılması önerilir.
Hangi yöntem bana uygun?
Yöntem seçiminde yaş, sigara kullanımı, kronik hastalıklar, ileride çocuk isteği, adet düzeni ve kişisel tercihler birlikte değerlendirilir. Uzun süre çocuk düşünmeyen kadınlar için rahim içi araç ve implant; yakın zamanda gebelik planlayanlar için hap veya kondom daha uygun olabilir. Bu karar tek başına verilmemeli, hekimle birlikte alınmalıdır.
Acil korunma, düzenli korunma planının yerini tutmaz
Acil korunma hapları ve uygun kişilerde bakırlı rahim içi araç, korunmasız ilişki veya yöntem hatası sonrasında gebelik riskini azaltmak için kullanılabilir. Düzenli bir korunma planının yerini tutmaz. Tekrarlayan ihtiyaçta yöntem danışmanlığı alınmalıdır; daha önce kullanılmış olması tek başına yeniden kullanılamayacağı anlamına gelmez.
Sık sorulan sorular
Kürtajdan hemen sonra spiral takılabilir mi?
Enfeksiyon bulgusu yoksa ve rahim tamamen boşaldıysa, uygun koşullarda işlemle aynı seansta takılabilir. Bazı durumlarda hekim kontrol muayenesine kadar beklemeyi tercih eder.
Hapa ne zaman başlamalıyım?
Doğum kontrol hapına başlama zamanı ve ek korunma gereksinimi, hapın türüne ve işlemden sonra geçen süreye göre belirlenir. Uygun kişilerde işlem sonrasında hemen başlanabilir. Size verilen kullanım talimatına uyun; daha geç başlıyorsanız ek korunmayı hekiminizle planlayın.
Korunma yöntemleri ileride gebe kalmayı zorlaştırır mı?
Rahim içi araç, implant ve haplar bırakıldıktan sonra doğurganlık kısa sürede geri döner. Üç aylık iğnelerde bu süre biraz daha uzun olabilir. Yöntemlerin kalıcı kısırlık yaptığı yönündeki inanış doğru değildir.
Op. Dr. Hakan Yaz
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı – Gaziantep
Sorularınız için randevu ve iletişim sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.